Поиск

Авторизация



Опрос

Оцените мой сайт
 
Бас бет СПОРТЫМЫЗ ПИДАЙЫЛАРЫ

СПОРТЫМЫЗ ПИДАЙЫЛАРЫ

ЖАСЛАРҒА ҮЛГИ БОЛҒАН ПАЛЎАН

Ғәрезсизлик жылларында мәмлекетимизде дене тәрбиясы ҳәм спортқа айрықша кеўил бөлинип атырғанын спортшыларымыздың ҳәр қыйлы халықаралық турнирлерде, жәҳән ҳәм Азия чемпионатларында, Олимпиада ойынларында қолға киргизип атырған табысларынан билсе болады. Олар бул жетискенликлери менен, бириншиден, елимизди дүньяға танытса, екиншиден, өзлериниң әжайып жеңислери менен мыңлап жасларымыздың спортқа меҳир қойып, оның ҳәр қыйлы түрлери бойынша дөгереклерге жазылыўына себепши болмақта. Бул болса, өз гезегинде ҳәр тәреплеме раўажлан­ған, саламат әўладтың қәлиплесиўин тәмийинлейди.

Соңғы жылларда усындай жасларымыз бенен бир сапта турып, ветеран спортшыларымыз да әжайып жетискенликлерди қолға киргизип келмекте. Өзиниң жеңислери, спортқа пидайылығы менен жасларға ҳәр тәреплеме үлги көрсетип киятыр­ған нураный спортшылардың бири, жақында ғана самбо бо­йынша ветеранлар арасында Болгарияның Бургас қаласында болып өткен жәҳән чемпионатынан алтын медаль менен оралған ақмаңғытлы палўан Сансызбай Юсуповтың өмир жолына нәзер таслар екенбиз, есейгенинен баслап спорт пенен жолдас болып киятырғанының гүўасы боламыз.

Буннан елиў жыл бурын Ақмаңғыт елатында дүньяға келген Сансызбай мектепте оқып атырған дәўиринде миллионлар ойыны болған футболға ықлас қойды. Соң оның бул қызығыўшылығы гүреске аўды ҳәм 1976-жылы өзи оқып атырған мектептиң спорт залында белгили палўан Парахат Хожановтың басламасы менен шөлкемлестирилген гүрес секциясына қатнап, пал­ўаншылық сырларын өзлестире баслады.

Сансызбайдың әкеси Рейимбай да өз ўақтында шекпен ки­йип, талай мәрте гүрес тутқан адам еди. Лекин, оның өмири қысқа болып, перзентлериниң табысларын көриў несип етпеди. Хожалық машқаласы Сансызбайды ерте есейтип, мектепти питкерген соң ол оқыўға кириўге асықпады. 61-санлы көшпели механизацияласқан колоннаға жумысқа орналасып, анасы Сәнимханға қол-қанат болды.

1981-жылы Нөкис мәмлекетлик университетиниң дене тәр­биясы факультетине студент болып қабылланған Сансызбай бул ўақытқа келип, миллий гүрестен Өзбекстан ҳәм Қарақалпақстан чемпионы болып үлгерген еди. Университетте болса ол белгили тренер Шорабек Мустафаевтың қол астында самбо гүреси менен де шуғыллана баслады. Әлбетте, миллий гүресте топлаған тәжирийбелери самбода да қол келип, Сансызбай гүрестиң бул түринен де бир қатар жетискенликлерге еристи. 1984-жылы май айында :ргениш қаласында Өзбекстан чемпионы атағын жеңип алған оған самбо гүреси бойынша спорт шебери атағы берилип, республика сайланды командасы қурамына қабыл етилди. Енди Сансызбай белгили тренерлер ­ самбо бойынша еки мәрте жәҳән чемпионы Сайфуддин Ходиев ҳәм Камил Ибатуллинлердиң қол астында Эркин Халиков, Бабамурат Файзиев, Раим Машарипов, Армен Багдасаров сыяқлы күшли самбо шеберлери менен бирге шынығыўлар ислеп, жарысларға таярланды.

Әлбетте, Сансызбайдың бундай орталықта ҳәм күшли спортшылар менен бирге ислеген шынығыўлары өзиниң унамлы нәтийжелерин бермей қалмады. 1984-жылдың октябрь айында жаслар арасында Россияның Калинин қаласында өткерилген бурынғы аўқам бириншилигинде ол 60 килограммға шекемги салмақ категориясында үшинши орынды ийелеўге миясар болды. qoit-жылдың басында Қазақстанның ашық бириншилигине қатнасқан Сансызбай бир текше жоқарылап, екинши орынды қолға киргизди. Сол жылдың 16-20-апрель сәнелеринде Ташкент­те өткерилген Өзбекстан бириншилигинде барлық қарсыласларынан басым келип, бурын­ғы аўқам чемпионатына берилетуғын жолламаны қолға киргизди.

1985-жылдың 24-27-июль күнлеринде өткерилген бурынғы аўқам чемпионаты тек Сансызбайдың жеке өмиринде ғана емес, ал, пүткил республикамыздың самбо гүреси тарийхында жарқын из қалдырды. Неге дегенде, финалға шекемги барлық қарсыласын тәслим еткен ол тек шешиўши беллесиўде ғана гилем ийеси Р.Шаприонидан упайлар есабында (3:4) жеңилип, чем­пионаттың гүмис медалын жеңип алды. Ол пайытларда бурынғы аўқам көлеминдеги турнирлерде шет-шебирлерде жасайтуғын спортшылардың медаль алыўы түўе, қатнасыўының өзи үлкен жетискенлик болғанын итибарға алсақ, Сансызбайдың ийелеген екинши орынның әжайып табыс екенлигине гүўа боламыз. Буған дейин оның самбо бойынша Нөкис қаласында болып өткен Өзбекстан чемпионатының финалында 1985-жылғы жәҳән чемпионы Рузмат Тураевтың үстинен ерискен жеңисин де Сансызбайдың карьерасындағы әжайып табыслардың қатарына қосып қойсақ арзыйды.

Негизинде Сансызбай көп қырлы спортшы. Жоқарыда оның футбол менен айланыс­қанын да айтып өткен едик. Ўақтында Нөкис районының «Ақмаңғыт» футбол командасы қурамында Өзбекстан бириншиликлеринде ойнаған ол спорттың шахмат-шашка, жеңил атлетика түрлери менен де белсене шуғылланды. Бираз жыллар даўамында Сансызбай атақлы той палўаны сыпатында да даңқ таратты.

Ҳәзирги ўақытта Сансызбай Юсупов Нөкис районындағы балалар ҳәм жас өспиримлер спорт мектебине жетекшилик етип атыр. Ғәрезсизлигимиздиң шарапаты менен дене тәрбия ҳәм спорт тараўы ўәкиллерине қаратылған айрықша дыққат-итибар нәтийжесинде жаратылған шараятлардан утымлы пайдаланып киятырған спорт пидайысы, мине бир неше жылдан берли ветеран самбошылар арасында өткерилип киятырған жәҳән чемпионатларында табыслы қатнасып келмекте. Атап айтатуғын болсақ, 2008-жылы Белорусь Республикасының пайтахты Минск қаласында болып өткен жәҳән чемпионатында ол гүмис медалын жеңип алған болса, 2011-жылы Грецияның Салоники қаласында қола медалына ийелик етти. Ал, быйылғы жылдың 4-6-октябрь сәнелеринде Болгарияның Бургас қаласы хожейинлик еткен гезектеги жәҳән чемпионаты мақаламыз қаҳарманы ушын ҳәр тәреплеме табыслы болды. Чемпионатта 50-55 жастағы самбошылар арасында 82 килограммға шекемги салмақ категориясында беллескен Сансызбай дәслеп литвалы, соң россиялы, қазақстанлы қарсыласларын, финалда болса украиналы палўанды тәслим етип, алтын медальды қолға киргизди. Оның иниси Азамат Юсупов ҳәм НМПИ дене тәрбиясы факультетиниң оқытыўшысы Амангелди Өтепбергеновлар болса өз жас ҳәм салмақ категорияларында қола медальларға ийелик етти.

— Бул жетискенликлеримиздиң барлығын елимизде дене тәрбиясы ҳәм спортқа қаратылып атырған айрықша итибардың нәтийжеси деп билемен, - дейди Сансызбай. — Усындай әжайып шараятлар жаратылған екен, мәмлекетимизде чемпионлардың қатары көбейе беретуғынына беккем исенемен...

Халқымызда «устазынан озбаған шәкирт шәкирт емес» деген гәп бар. Самбо бойынша жәҳән чемпионы, бес мәрте Азия чемпионы Азамат Турданов, миллий гүрес бойынша жәҳән, самбо бойынша Азия чемпионы Жулдыз Мустапаевадай әжайып спортшыларды тәрбиялап шығар­ған Сансызбай Юсуповтай спорт пидайылары бар екен, елимиздиң даңқы буннан да бетер арта беретуғынына исенемиз.

С.ЖАНИЕВ.

«Бүгин биз демократиялық процесслерди тереңлестириў, халықтың сиясий белсиндилигин арттырыў, пуқаралардың мәмлекетимиздиң сиясий ҳәм жәмийетлик турмысындағы әмелий қатнасы ҳаққында сөз етер екенбиз, әлбетте, мәлимлеме алыў еркинлигин тәмийинлемей, ғалаба хабар қуралларын адамлар өзиниң пикир ҳәм идеяларын, жүз берип атырған ўақыяларға өзлериниң мүнәсибетин ҳәм позициясын еркин билдиретуғын минберге ерисип болмайтуғынын жақсы билемиз.

Бәршеге мәлим, пуқаралардың мәлимлеме тараўындағы ҳуқық ҳәм еркинликлерин тәмийинлеў мәселеси инсанның мәлимлеме алыў, мәлимлемени ҳәм өзиниң жеке пикирин тарқатыў ҳуқықы ҳәм еркинлигин өзине жәмлеген болып, бул Өзбекстанда демократиялық жәмийет тийкарларын қурыўдың әҳмийетли шәрти, керек болса, тырнағы болып есапланады».

Ислам Кәримов

 

Архив

2017
Декабрь
ПнВтСрЧтПтСбВс
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031