Поиск

Авторизация



Опрос

Оцените мой сайт
 
Бас бет 3-МАЙ-ДҮНЬЯ ЖҮЗЛИК БАСПАСӨЗ ЕРКИНЛИГИ КҮНИ

3-МАЙ-ДҮНЬЯ ЖҮЗЛИК БАСПАСӨЗ ЕРКИНЛИГИ КҮНИ

СӨЗДИҢ ҚҮДИРЕТИ

  Халқымызда жүдә бир таўып айтылған гәп бар: адамды бир аўыз сөз жолдан-да шығарады, жолға да салады. Себеби, орны таўып айтылмаған бир аўыз сөздиң ақыбетинен ағайин-туўысқан, дос-яран, жасы үлкен-жасы кишиниң арасынан ала пышық өтеди.

 

Ал, керисинше кәтқудалық бир аўыз сөз жағаласқанды жарастырады, есерди жолға салады. Әсиресе, өмир сүриўдиң бағытын еле дурыслы меңгере алмай жүрген жаслардың келешегине үлкен тәсир жасайды.

 

Бурынғы заманлары бул ўазыйпаны дилўар-шешенлер атқарған. Олардың қәтқудалық сөзлери адамларды жақсылыққа баслаған. Турмыслық эталоны болып хызмет еткен.

 

Батыста, Шығыс Европада көп жыллар бурын, ал, бизиң елимизде 20 әсирдиң басларынан баслап бул ўазыйпаларды баспасөз өз мойнына ала баслады.

 

Олар бара-бара адамларды тәрбиялаў, халықты белгили бир бағдарға жетелеўши жәмийетлик-сиясий қурал дәрежесине көтериле баслады.

 

 


 

Елимиздеги ҳақыйқый биринши газета Исмайыл Абидов тәрепинен 1906-жылы 27-июнде «Тараққый» атамасында шыға баслады. Солай етип, ғәрезсизлигимизден кейин бул сәне миллий баспасөзимиздиң туўылған күни-баспасөз ҳәм ғалаба хабар қураллары хызметкерлериниң кәсиплик байрамы сыпатында белгиленип келинбекте.

 

Қарақалпақстанда дәслепки газета 1919-жылдың июнь айында рус тилинде «Известия Амударьинского испольнительного комитета» деген атамада жарық көрген болса, қарақалпақ тилиндеги туңғыш газета 1924-жылы «Еркин Қарақалпақ» болып шыға баслаған. Бул газеталар бүгинги күнги республикамыз баспасөзиниң қос арысы есапланған «Еркин Қарақалпақстан» ҳәм «Вести Каракалпакстана» газеталарының тийкарын қурады деп толық айта аламыз.

 

Ҳәр жыл сайын дүнья жүзинде баспасөз еркинлиги күни 3-майда белгиленип келинбекте. Бул сәнениң кең түрде белгилениўи 1991-жылдың усы сәнесинде Бирлескен Миллетлер Шөлкеми ҳәм ЮНЕСКО тәрепинен Намибия мәмлекетиниң Виндхук қаласында болып өткен «Виндхук декларациясы» менен байланыслы. Бул декларация Африка баспасөзиниң ғәрезсизлиги ҳаққында жәриялаған еди. Сонлықтан, БМШ тәрепинен 1991-жылы бул сәнени «Дүнья жүзлик баспасөз еркинлиги» деп белгилеп, 1993-жылдан бул күн байрам сыпатында белгиленип келинбекте.

 

Ҳүкиметимиз тәрепинен журналистлерге ҳәр жыл сайын  берилетуғын республикамыздағы ең үлкен сыйлық «Алтын қәлем» миллий сыйлығы да тап усы күни анықланып, тапсырылады.

 

Өзбекстан Республикасында ғалаба хабар қураллары емин еркин ҳәрекетленбекте, цензураға жол қойылмайды. «Ғалаба хабар қураллары ҳаққында»ғы, «Журналистлик кәсипти қорғаў ҳаққында»ғы, «Авторлық ҳуқықы ҳәм түрлес ҳуқықлар ҳаққында»ғы, «Мәлимлеме алыў еркинликлери ҳәм кепилликлери ҳаққында»ғы ҳәм басқа да кабыл етилген нызамлар, әлбетте, буның айқын дәлили.

 

21-әсир дүньяда информация әсири. Бүгинги компьютерлер дәўири адамзат дүньясында хабар таратыў бойынша жылдырым тезликтеги өзгерислер алып келмекте. 1996-жылы дүнья жүзлик тармақ есапланған интернетке бизиң баспасөзимиз де жалғанып, қабыллаў ҳәм сыртқа шығарыў мүмкиншилигине ийе болмақта.

 

Газета сөзи-бул халық сөзи. Ол журналистлер арқалы әмелге асырылады. Сонлықтан олардың қолында гә нәзик, гә қылыштан өткир қурал бар. Буннан ҳақыйқатлық жолында пайдаланайық.

«Бүгин биз демократиялық процесслерди тереңлестириў, халықтың сиясий белсиндилигин арттырыў, пуқаралардың мәмлекетимиздиң сиясий ҳәм жәмийетлик турмысындағы әмелий қатнасы ҳаққында сөз етер екенбиз, әлбетте, мәлимлеме алыў еркинлигин тәмийинлемей, ғалаба хабар қуралларын адамлар өзиниң пикир ҳәм идеяларын, жүз берип атырған ўақыяларға өзлериниң мүнәсибетин ҳәм позициясын еркин билдиретуғын минберге ерисип болмайтуғынын жақсы билемиз.

Бәршеге мәлим, пуқаралардың мәлимлеме тараўындағы ҳуқық ҳәм еркинликлерин тәмийинлеў мәселеси инсанның мәлимлеме алыў, мәлимлемени ҳәм өзиниң жеке пикирин тарқатыў ҳуқықы ҳәм еркинлигин өзине жәмлеген болып, бул Өзбекстанда демократиялық жәмийет тийкарларын қурыўдың әҳмийетли шәрти, керек болса, тырнағы болып есапланады».

Ислам Кәримов

 

Архив

2017
Декабрь
ПнВтСрЧтПтСбВс
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031