Поиск

Авторизация



Опрос

Оцените мой сайт
 
Бас бет МЕН КИТАПТЫ НЕ УШЫН ОҚЫЙМАН?

МЕН КИТАПТЫ НЕ УШЫН ОҚЫЙМАН?

— Пешков, егер сен бирден байып кетсең, дүньяңды неге жумсар едиң?

— Барлығына китап сатып алған болар едим.

(М.Горький. «Мениң университетлерим» шығармасынан).

М.Горький китаптан көп нәрсе алды: Киси есигинде жүрген жетим бала күндизги аўыр мийнеттен шаршап, көзлерине уйқы уялағанына қарамастан, хожейининен жасырып, шүтик шыраның жақтысында китапқа берилмегенде, әййемги гуннлардан, спарталылардың азатлық гүреслеринен, Гомердиң дәстанларынан, Дантениң «Илаҳий» шығармасынан бийхабар, қарапайым орыс адамы болып қалҒан болар ма еди. Китап оны биротала бәнт етип алып, Алешаның көзқарасын пүткиллей өзгертип жиберди. Китаптың қүдирети де усында да!

Мениң гәпти булай баслаўымның мәниси—«Китап—билим булағы», «Әлипбеден басладым»ға усаған сыйқақ гәплерден қашқым келди. Буны менсиз де жазатуғынлар жетип атыр. Ойым нәрестени кәмил инсан етип тәрбиялаўда китаптың теңи-тайы жоқ хызметин азы-кем сөз етиў еди.

 

 

Дурыс, жасы үлкен, орта буўын, оған тетелес әўлад ўәкиллериниң сол дәўирдеги жазылған китаплардан алған өз идеаллары бар еди. Мәселен, 30-жыллардың китапқумарлары Чапаевқа, стахановшыларға, Ферғана каналын қазыўшыларына еликлеп жасады. Ал, 40-50 жыллардың китапқумарлары урыс қаҳарманлары Матросов, Космодемьянская, Мересьев, «Жас гвардия»шыларға усағысы келип, ерлик излер еди, бери келе тың жерлерге атланыслар, БАМ, Чаржаў-Қоңырат, Қоңырат-Хожели темир жоллары, Тақыятас ГРЭСи қурылысшыларының мәртлиги туўралы жазылған шығармалар китапқумарларды кейнине ертип алып кетти.

Китапты адам не ушын оқыйды? Мениңше, оннан руўхый ләззет алыў ушын болса керек. Адам оқыған китабындағы бас қаҳарманға еликлеўи де мүмкин. Атақлы өзбек жазыўшысы Абдулла Қаҳҳар өзиниң бир гүрриңлер топламына жазған алғы сөзинде былай деген еди:

«...Мен түсимде Чеховты көрдим. Устаз маған көз әйнегин берип, мә, балам, мынаны кийип алып, өмирге бир нәзер сал, оның майда-шүйдесине шекем көрип, өмирге деген көзқарасың пүткиллей өзгерип кетеди.

Бүгинги шығып атырған китапларда оқыўшы ушын идеал қаҳарман жоқ. Бирақ турмысты түсиниў, өтмиштиң қәтеликлерин оңлаў, адамгершилик сыпатларды қәлиплестириў, гөззаллықты, жасаў заўқын сезиниў, туўылған жерге муҳаббат сезимлери менен өзимизди суўғарыў ушын бәрибир биз китап оқыймыз, китап арқалы өзимизди тәрбиялаймыз.

Ҳәр бир инсанға өмир сүриўи ушын ҳаўа, суў қандай зәрүрли болса, китап та сондай дәрежеде керек. Себеби, халқымыздың алтын ғәзийнеси, руўхый азығы болған жақсы китаплар оқыўшылардың билимин арттырыўда, сана-сезимин кеңейтиўде, көрнекли мийнет адамларының ис тәжирийбелерин үйрениўде ҳәр тәреплеме жөрдем етеди. Соның ушын китапханалардың жумысларын жақсылаў, китап қорын байытып барыў үлкен әҳмийетке ийе.

Тилекке қарсы, ҳәзирги күнде республикамыздың барлық қала ҳәм районларындағы китапхана жумыслары халқымыздың мәдений-руўхый талапларына жуўап бере бермейди. Әсиресе, пайтахтымыздағы бир қанша арнаўлы оқыў орынларында, мектеплерде бурын жақсы ислеп атырған китапханалардың айырымлары соңғы ўақытлары айтарлықтай жақсы ислемей атыр. Белгили республикалық китапханамыздың өзи көшип қонып жүрипти.

Китапханаларды қолайлы жайлар менен тәмийинлеўге, китапханашылардың ислеўине жағдайлар туўдырыўға, табыслы ислеўине жергиликли шөлкемлер тийисли илажлар көрип, тийисли жуўмақ шығарар деген үмитте қалып қоймаймыз, әлбетте, алдағы ўақытлары бул мәселеге қайта ораламыз…

Комментарии 

 
#1 bekbay 26.05.2012 06:23
Сизин веб-сайтыныздагы «Мен китапты…» га косымша айтарымыз “Еркин Кàракалпакстан” газетасынын усы жыл 19-май №60 (19210) санындагы жазыушы А.Атажановтын “»Китап дуканы кайда?» атлы макаласында «... Сонда китапларымыздын дуканда сатылатугын темир-тирсек куракым кадир-кымбаты болмаганы ма?» деген катарларын да окып билип, не деген ашынарлы жагдайлар екенлигине тасийин калдык.
Хакыйкатында да КИТАП — бул шексиз дунья болып, онын адамийзатка тасири откир, тени-тайы жок бийбахà байлыгымыз десек орынлы болады.
… «Китап бул сауга есапланган менен таусылмайды, канша пайдалансан бахасы артады, оны биреуге берип турсанызда даулетиниз кемимейди. Ол гонериу нелигин билмейди, куни-туни сенин менен бирге уйде де, жолда дажолдасын, жакын сырласын, о дунья бул дуньяда жаксылык акеледи. Ол кадирдан жолдас хам жардемши, кеуилли саубетлесин хам садык достын болып мангиге кала береди… [URL=http://www.radikal.ru][/URL]
 

«Бүгин биз демократиялық процесслерди тереңлестириў, халықтың сиясий белсиндилигин арттырыў, пуқаралардың мәмлекетимиздиң сиясий ҳәм жәмийетлик турмысындағы әмелий қатнасы ҳаққында сөз етер екенбиз, әлбетте, мәлимлеме алыў еркинлигин тәмийинлемей, ғалаба хабар қуралларын адамлар өзиниң пикир ҳәм идеяларын, жүз берип атырған ўақыяларға өзлериниң мүнәсибетин ҳәм позициясын еркин билдиретуғын минберге ерисип болмайтуғынын жақсы билемиз.

Бәршеге мәлим, пуқаралардың мәлимлеме тараўындағы ҳуқық ҳәм еркинликлерин тәмийинлеў мәселеси инсанның мәлимлеме алыў, мәлимлемени ҳәм өзиниң жеке пикирин тарқатыў ҳуқықы ҳәм еркинлигин өзине жәмлеген болып, бул Өзбекстанда демократиялық жәмийет тийкарларын қурыўдың әҳмийетли шәрти, керек болса, тырнағы болып есапланады».

Ислам Кәримов

 

Архив

2017
Декабрь
ПнВтСрЧтПтСбВс
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031