Поиск

Авторизация



Опрос

Оцените мой сайт
 
Бас бет Мақалалар

Мақалалар

МЕН КИТАПТЫ НЕ УШЫН ОҚЫЙМАН?

— Пешков, егер сен бирден байып кетсең, дүньяңды неге жумсар едиң?

— Барлығына китап сатып алған болар едим.

(М.Горький. «Мениң университетлерим» шығармасынан).

М.Горький китаптан көп нәрсе алды: Киси есигинде жүрген жетим бала күндизги аўыр мийнеттен шаршап, көзлерине уйқы уялағанына қарамастан, хожейининен жасырып, шүтик шыраның жақтысында китапқа берилмегенде, әййемги гуннлардан, спарталылардың азатлық гүреслеринен, Гомердиң дәстанларынан, Дантениң «Илаҳий» шығармасынан бийхабар, қарапайым орыс адамы болып қалҒан болар ма еди. Китап оны биротала бәнт етип алып, Алешаның көзқарасын пүткиллей өзгертип жиберди. Китаптың қүдирети де усында да!

Мениң гәпти булай баслаўымның мәниси—«Китап—билим булағы», «Әлипбеден басладым»ға усаған сыйқақ гәплерден қашқым келди. Буны менсиз де жазатуғынлар жетип атыр. Ойым нәрестени кәмил инсан етип тәрбиялаўда китаптың теңи-тайы жоқ хызметин азы-кем сөз етиў еди.

 

 

ҒӘРЕЗСИЗ ЎАТАН ҚОСЫҚЛАРЫ

«Ҳәр кимге өз ели Мысыр шәҳәри...»

(Халық ибарасы)

  Бир сапары әдебият муҒаллимимиз Дәрихан апа Есимова бизлерге үйде «Ўатан туйҒысы» деген темада шыҒарма жазып келиўди тапсырды. Газеталарда дәслепки мақалаларым басылып атырҒан маҒан бул тапсырма онша аўыр еместей сезилип «семишки шаққан»дай етип таслайман Ғой деп ойлап едим, бундай болмады. Кесе белден бир неше саўаллар шыҒып, тубалатып таслады.

—«Ўатан» сөзи не маҒананы аңлатады?—деп сорайман әкем Арысланбай Арзиевтан.

—Бул туўылҒан жериң. Анаң киби муқаддес дәргай.

«ТуўылҒан жер» ибарасы кең мәниде Ғой. Ол қай жерден басланады?

Гәпке анам Гүлистан Сержанова қосылады:

—Ўатан өз үйиңниң босаҒасынан басланады, киндик қаның тамҒан жерден. Тилеўберген Жумамуратовты, Ибрайым Юсуповты, Кеңесбай Рахмановты, Дәўлен Айтмуратовты көбирек оқы, түсинип аласаң.

КитапларҒа жүгинемен. Үңилген сайын «Ўатан» уҒымының шеңбери кеңейип, салмаҒы артып бара берди. Ҳәр шайыр өзинше жырлаҒаны менен түби айланып келгенде оқыўшыҒа туўылҒан жердиң қәдир-қымбаты, оның гөззаллыҒы, халқының мәртлиги туўралы иләҳий сезимлерди инәм етер еди. Мәселен, Т.Жумамуратов:

 

 

ЎАТАНҒА САДЫҚЛЫҚ

БурынҒы аўқам дәўиринде майда миллетлер саналып келген халықлар енди өз бийлигин қолына алып, тарийх сахнасында көрине баслады. Солардың бири, Өзбекстан қурамындаҒы Қарақалпақстан Республикасы 1990-жылы 14-декабрьде суверенли декларациясы қабыл етилгеннен соң бизиң халқымыздың да өз тәҒдирин өзи белгилеўи ушын кең жол ашылды. Жәмийетлик дүзимниң өзгериўи менен сиясатлар өзгерди. Түрли миллетлерден ибарат республика халқының аўызбиршилигин сақлаҒан ҳалда, қарақалпақ халқы өзиниң миллийлигин таный баслады.

Булардың бәри ҳәммеге таныс—«еки жерде еки—төрт болады» сыяқлы аксиома. Мен бул мақаламда айтажаҒым: усынша берилген еркинликтен пүткил бир миллеттиң, халықтың сиясий-жәмийетлик дүзимниң ертеңги тәҒдирин белгилейтуҒын биз Жаслар жеткиликли дәрежеде пайдаланып атырмыз ба? Қарақалпақ халқының миллийлиги дегенди жеке түсинемиз бе, өзи?


 

«Бүгин биз демократиялық процесслерди тереңлестириў, халықтың сиясий белсиндилигин арттырыў, пуқаралардың мәмлекетимиздиң сиясий ҳәм жәмийетлик турмысындағы әмелий қатнасы ҳаққында сөз етер екенбиз, әлбетте, мәлимлеме алыў еркинлигин тәмийинлемей, ғалаба хабар қуралларын адамлар өзиниң пикир ҳәм идеяларын, жүз берип атырған ўақыяларға өзлериниң мүнәсибетин ҳәм позициясын еркин билдиретуғын минберге ерисип болмайтуғынын жақсы билемиз.

Бәршеге мәлим, пуқаралардың мәлимлеме тараўындағы ҳуқық ҳәм еркинликлерин тәмийинлеў мәселеси инсанның мәлимлеме алыў, мәлимлемени ҳәм өзиниң жеке пикирин тарқатыў ҳуқықы ҳәм еркинлигин өзине жәмлеген болып, бул Өзбекстанда демократиялық жәмийет тийкарларын қурыўдың әҳмийетли шәрти, керек болса, тырнағы болып есапланады».

Ислам Кәримов

 

Архив

2017
Декабрь
ПнВтСрЧтПтСбВс
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031