Поиск

Авторизация



Опрос

Оцените мой сайт
 
Бас бет Шығармалар Проза ӘРМАНЛАР ЕПКИНИНДЕГИ ТЕҢИЗ...

ӘРМАНЛАР ЕПКИНИНДЕГИ ТЕҢИЗ...

(Фантастикалық гүрриң)

Кешки шынығыўынан қайтып киятырған Базарбай үйиниң алдындағы жоңышқа атызда турып, бир-еки рет суўық демин алды. Жоңышқалардың үстинде жыландай оратылып алқымынан алып турған сары шөплерди көрип, тигилип қарап қалды:—Бул дүньяның исине ҳайрансаң?! Әлле қандай тамыры жоқ өсимлик, тамыры беккем өсимликлерди набыт қылмақта?!

Әтирапты қараңғылық қаплай баслады. Сол пайыт аспаннан аққан жулдызҒа мегзес әлле қандай жылтыраған бир нәрсе жоңышқалықтың ортасына түсти. Базарбай барып көрсе, жылтырап нур шашып турған әжептәўир қутыша екен. Жигитте әри ҳүрей, әри қызығыўшылық пайда болды. Қызығыўшылық басым келип, аса бир сақлық пенен қутышаны әсте қолына алып, аша баслады. Қутының ишинен бир бет қағаз шықты. Онда Қытай жазыўына мегзес жазыў белгилери бар еди.

Базарбай бул белгилерге ҳасла түсинбес, өзи тренер сыпатында спортшыларды жарысларҒа алып барҒан ол ҳеш бир планетада бундай жазыў таңбаларын ушыратпаҒан еди. Ол дәрҳал хатты қайтып қутышаҒа салып, үйине алып кетти. Келиўден этажеркадаҒы «Галактика тил ҳәм белгилери» энциклопедиясын алып, хаттаҒы белгилерди излей баслады. Бирақ буныңдай белгини ушыратпады. Не қылыў керек? Түни менен кирпиги айқаспаҒан ол таң азан менен хатты алып, устазы профессор Гойко Матмуратовтың үйине қарай жол алды. Марсқа ушып турҒан қыял кемелери космодромы менен иргелес көшеге бурылып, бесинши жайдың қапысын қақты.

—Ким керек?—деген даўыс келди автоответ÷иктен.

—Профессор Гойко керек еди.

—Сиз кими боласыз?

—Мен Базарбай Мет÷пен, шәкиртимен.

—Профессор үйде жоқ еди, бир саатлардан келеди. Ҳәзир ол Марста, сол жерде университет студентлерине үшинши парада лекциясы бар.

Базарбайдың енди профессорды Марс космодромында күтиўден басқа илаж қалмаҒан еди. Бир тәўир жери, дәрўаза алдындаҒы сақшылар профессордың шәкирти, планеталар аралық қатнасықлардың садық жолаўшысы, жети планетаның абсолют жеңимпазларын таярлап шыҒарҒан атақлы тренерлери бирден танып иркинишсиз күтиў залына киргизип жиберди. Көп узамай космодром дикторының үшинши қоныў майданына Марстан кеме қонбақта!—деген даўысы еситилди. Базарбай жылдам орнынан турды да үшинши майдан есигине қарай жүрди. Санаўлы секундлардан соң есик ашылып, Гойко Матмуратовтың глобусқа мегзес, гәўмис басы көринди.

—Ассалаўма әлейкум устаз, мен сизге бир нәрсени көрсетпекши едим.

—Ўәлейкум ассалам, аманлық па, балам?

—Кеше кешқурын тосаттан аспаннан көз алдымда жоңышқалыққа түскен қутыдан мына бир хатты таўып алдым. Ишиндеги жазыў белгилерин оқый алмай басым мең-зең. Бәлким сиз буның тилсимин билерсиз.

—Қәне көрейик.

Базарбай қутышаның ишиндеги хатты алып, профессорҒа усынды. ХаттаҒы жазыў белгилерин бирме-бир көзден өткерген ол тиллә рең басын шайқады.

—Мениң буҒан күшим жетпейди. Оқыса буны тек ПлутондаҒы Расгөй Ғарры оқый алады. Ол галактикадаҒы барлық нәрсени биледи. Сен соның алдына бар.

—Кеңесиңиз ушын рахмет!

—Арзымайды, балам.

Ўақыт та түсликке шамаласып қалҒан еди. Базарбай биресе саатына, биресе хатқа қарап «қой, ҳәзир-ақ Расгөй Ғаррының алдына барайын ҳәм хатта не жазылҒанлыҒын билейин» деген жуўмаққа келеди. Сөйтти де, космодромҒа барып, ПлутонҒа баратуҒын қыял кемесине минип кирпик қаққанша Ғаррының мәканына жетип барды. Иши дүбирлеп баратырҒан ол Коперник көшесиниң 1473-жайында жасайтуҒын 1543 жаслы Расгөй Ғаррының үйинде пайда болды. Ғарры жүдә қартаймаҒан, ҳәр сөзи шақмақтың тасындай еди. Оның қасында бас жаҒы адам, омыраўынан төмени ҳайўанҒа мегзес, сабалақ жүнли ийти «Суў астында 80 мың километр»ди оқып атыр.

Базарбай Ғарры менен көрисип болып, хаттаҒы жазыў белгилерин аўдарып бериўин өтиниш етти ҳәм Матмуратовтың сәлемин жеткизди.

Ғарры хатқа бираз үңилип турды да, соңынан ақ қаҒаз алып бир нәрселерди жаза кетти. Бираздан соң Ғаррының мыйыҒына күлки үйрилди:«Қутлықлайман, жақсы хабар, әсиресе сиз жерлилер ушын,—аўдармасын БазарбайҒа усынды.

—Рахмет ата!

Сыртқа шыҒыўдан ол хатты аўдармастан оқый баслады:

«Жерли Базарбай Мет÷ке!

Сәлем, бизлер қуяшқа жақын KARATAWA деген жулдызда жасаймыз. Сизлер тәрептеги Арал теңизиниң дузлары бизлерге де жетип келмекте. Сиз жерлилер оҒыры шыдамлысыз Ғой. Ал, бизиң халқымыз дуз көрмеген. Сонлықтан да, аўырыўлардың түри де жүдә көбейип бармақта. Ҳүкиметимиз буның алдын алыў мақсетинде басқалар тең бөлиспесе де, бизлердеги бар суў муҒдарының тең жартысын АралҒа жибере жақпыз, абайлы болыңлар! Суў тасқынынан сақланыўыңыз ушын азҒана пайыт, аныҒыраҒы Плутон ўақыт бирлиги менен 0000001 секунд қоңсы планеталарда болып турың. Суўды арнаўлы моревозларда жиберемиз. Халқыңа ескерт! Әсиресе, пайтахтыңыз Нөкистиң Гөне қала аймаҒындаҒы Жийдели Байсын, Респо, Саманбай жаҒалаўларындаҒылар абайлы болсын. Берунийге, Төрткүлге беккем болың!

KARATAWAлы достың Ayqabaka-300».

Базарбай Жерге табаны тийиўден халықты хаттың мазмуны менен таныстырды. Ҳәммеси сол күни бала-шаҒа, Ғарры-қуртаңларды ўақытша ВенераҒа көшириўге келисилди.

Венералылар Жерден келгенлерди жақсы күтип алды, оларды ҳүрмет-иззетке бөледи. Барыўшы-келиўшилердиң еситиўлерине қараҒанда сол сәнеде хатта жазылҒанындай, АралҒа көп муҒдарда суў келе баслапты. Бәри аманлық екен. Әмиўдәрья өз аңҒарын таўып, бар суўды АралҒа қуйып турҒан, теңиз жаҒасындаҒы «Коробллер қойымшылыҒы»ндаҒы гигант кемелерге жан питип, гудок бере баслаҒан. Демек, Жерге қайтыў керек!

Аралдың толыўына ҳәм халықты апаттан сақлап қалыўына үлкен жәрдемин көрсеткени ушын халық Базарбай Мет÷ти ҳүрмет гүлдәстесине бөлеп таслады.

Арадан он мың жыл өтти...

Кенарына сыймай, еки жаҒасын кемирген Әмиў еле ҳаҒлап турыпты. БаяҒы Базарбай Мет÷ болса, үлкен спортты туўарып, теңиздиң қыял кемесинде балық аўлап жүрипти деп еситтим...

 

«Бүгин биз демократиялық процесслерди тереңлестириў, халықтың сиясий белсиндилигин арттырыў, пуқаралардың мәмлекетимиздиң сиясий ҳәм жәмийетлик турмысындағы әмелий қатнасы ҳаққында сөз етер екенбиз, әлбетте, мәлимлеме алыў еркинлигин тәмийинлемей, ғалаба хабар қуралларын адамлар өзиниң пикир ҳәм идеяларын, жүз берип атырған ўақыяларға өзлериниң мүнәсибетин ҳәм позициясын еркин билдиретуғын минберге ерисип болмайтуғынын жақсы билемиз.

Бәршеге мәлим, пуқаралардың мәлимлеме тараўындағы ҳуқық ҳәм еркинликлерин тәмийинлеў мәселеси инсанның мәлимлеме алыў, мәлимлемени ҳәм өзиниң жеке пикирин тарқатыў ҳуқықы ҳәм еркинлигин өзине жәмлеген болып, бул Өзбекстанда демократиялық жәмийет тийкарларын қурыўдың әҳмийетли шәрти, керек болса, тырнағы болып есапланады».

Ислам Кәримов

 

Архив

2017
Декабрь
ПнВтСрЧтПтСбВс
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031