Поиск

Авторизация



Опрос

Оцените мой сайт
 
Бас бет Шығармалар Публицистика «АНАМ ДЕРМЕН, КААБАМ ДЕРМЕН...»

«АНАМ ДЕРМЕН, КААБАМ ДЕРМЕН...»

«Мийрим-шәпәәтине ҳеш нәрсе тосқынлық ете алмайтуҒын, пүткил жәҳәнди емизген ананы даңққа бөлейик»

(М.Горький «Ана» новелласынан)

Инсан тиришилигиниң саҒасы болҒан Ана ҳаққында бурынлары да көп жазылҒан, ендиликте де жазыла береди. Олардан арттырып не айта аламыз? Келиң, жақсысы бүгин ҳәрким өз Анасына мүрәжәт етсин! Өз Анасын тәрийплесин, өз Анасын улыҒласын! Мениңше, ядый болып кеткен бәлент пәрўаз гәплерден усы абзалырақ болса керек.

Буннан 24 жылдай бурынырақта дүньяҒа келип, адамыйзат атлы үлкен топламҒа қосылып, тиришилик гүзарына түсиппен. Мениң жарықшақланҒан даўысым қатар туўылҒан басқа нәрестелерден парқ етпегени менен Анам ушын әри гүркиреген айбатлы, әри сыбызҒыдай саз даўыслы сүйкимли еди. Себеби, ол өзинен бурын ҳешбир Ана дүньяҒа әкеле алмаҒан әжайып бир уҒланды дүньяҒа әкелген еди-дә!

Мениңше ҳәр бир Ана перзент көрген пайытта усылай ойласа керек...

Халқымызда «өзи болҒан Өзмәмбет» деген гәп бар. ОҒан ҳәзир ҳәр ким ҳәр түрли маҒанада талқы берип жүр. Ойлаўымша бул ибара дәслеп Ананың қәдир-қымбатына жете билмеген пәмсизлеў перзентке тийисли болса керек.

Ертеректе «Анамның ақ сүти» деген новелланы оқыҒаным бар. Онда Ана менен перзенттиң, қарапайымлылық пенен уллылықтың, қаталлық пенен нәзикликтиң әжайып көриниси сәўлелениўин тапқан. Буны айтып атырҒанымның мәниси новелладаҒы сөз етилетуҒын Ананың айырым ҳәрекетлери мениң Анама жүдә усап кетер еди.

Мен 4 жасқа шамаласқанша бесикте жатқанман. Оның айтқан ҳәййиўлери қулаҒыма сиңип қалҒан:

Айнанайын ай бала,

Шапқылап кеткен тай бала,

Усы бизиң Русландай

Бола алады қай бала?!

Азамат жасына жеткен усы күнлери көбирек ойланатуҒын болып жүрмен:

Мен оның ойлаҒанындай адам бола алдым ба? «Ақшам ақ бесикти алып жаныңа...» деп шайыр жырлаҒанындай түн уйқысын төрт бөлген бир ақшамына турарлықпан ба? Тай-тай турып, басқан қәдемлериме, соң жумыстан ҳарып-шаршап келгенде алдынан шапқылап шыққаныма, соң папкамды арқалап, өзим қатарлы балаларҒа қосылып, томпаңлап мектепке қатнаҒаныма, алҒан дәслепки «5» баҳама қаншелли қуўанҒаны көз алдымда. Ўақтында булардың ҳеш бирине әҳмийет бермегенмен. Бойым өскен сайын оның кеўили де қосылып өсетуҒынын, тилек-үмитлери тек перзентлери екенлигин қайдан билиппен?

Соң «Қарақалпақстан жаслары»нда жарық көрген туңҒыш мақаламды көзлерине сүртип, қайта-қайта оқып, үкелеримниң қолы жетпейтуҒын жерге қәстерлеп қойҒаны бар.

ТаҒы да соң... соң... соң... Сени және қаншелли қуўантар екенмен, Анажан?!

Өз палапанын сел буршақтан қорҒап кеклик қустай уясында өлип қалмаҒан менен сениң меҳриңди, сениң шәпәәтли алақаныңды, еркелетиўлериңди ержетип кетсем де елеге шекем аңсап тураман.

Ҳәмме де Анадан туўылҒан. Батыр да, қорқақ та, ақыллы да, ақмақ та Ананың ақ сүтинен кәмал тапқан, еркелетиўлерине миясар болҒан, перзентиндеги ҳәр бир өзгериске не үмитлер менен қуўанып қараҒан. Мийрим-шәпәәт, кеширимлилик, сабыр-тақатлылық, мәртлик туйҒылары оның кирттай тулҒасына қалай жайҒасып турҒанына адам ҳайран қалады.

—Әй, бирәдар! Анаң алдындаҒы қарызымды өтедим деў бийкар гәп. Ҳәр бир алҒан Ғәнийметли демиң ушын оның алдында мудамы қарыздарсаң. ДүньядаҒы тиришиликтиң саҒасы болҒан уллылардың уллысы Ана сөзин мудамы бас ҳәрип пенен жазайық!

 

«Бүгин биз демократиялық процесслерди тереңлестириў, халықтың сиясий белсиндилигин арттырыў, пуқаралардың мәмлекетимиздиң сиясий ҳәм жәмийетлик турмысындағы әмелий қатнасы ҳаққында сөз етер екенбиз, әлбетте, мәлимлеме алыў еркинлигин тәмийинлемей, ғалаба хабар қуралларын адамлар өзиниң пикир ҳәм идеяларын, жүз берип атырған ўақыяларға өзлериниң мүнәсибетин ҳәм позициясын еркин билдиретуғын минберге ерисип болмайтуғынын жақсы билемиз.

Бәршеге мәлим, пуқаралардың мәлимлеме тараўындағы ҳуқық ҳәм еркинликлерин тәмийинлеў мәселеси инсанның мәлимлеме алыў, мәлимлемени ҳәм өзиниң жеке пикирин тарқатыў ҳуқықы ҳәм еркинлигин өзине жәмлеген болып, бул Өзбекстанда демократиялық жәмийет тийкарларын қурыўдың әҳмийетли шәрти, керек болса, тырнағы болып есапланады».

Ислам Кәримов

 

Архив

2017
Октябрь
ПнВтСрЧтПтСбВс
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031