Поиск

Авторизация



Опрос

Оцените мой сайт
 
Бас бет Мақала

Мақала

БУЛ ЕЛДИ ҚӘСТЕРЛЕП, ҚӘДИРЛЕП

ЖАСАЙЫҚ

Ўатан!

Бул сөздиң биринши мәрте қайсы халықтың тилинде жаңлағанын билмеймен. Лекин, бизлер Ўатан сөзин тилге алғанда ақ сүт берген анамызды, гейде шаппар урып, гейде басымызды сыйпалаған әкемизди, дастурханымызда турған порсылдаған нанымызды түсинемиз. Және, қара талға байланған әткөншекти, бәҳәрдиң келиси, палапанларына аўзында суў тасыған қарлығашты ҳәм адамларды жақсылыққа шақыратуғын ертекши ғаррыны елеслетеди.

Тарийх сүргинлеринде соншелли қуўғынға ушырап, дәрбедәр болған халқымыз тийкарғы Ўатанымзға келип, өзимиздиң мәмлекетимизди тикледи. Жаңаша мәденият жаратты.

Тилимиздиң, динимиздиң қәдир-қымбатына жеттик. Өзлигимизди белгилейтуғын ҳәм адамларды инсап-қәнәәтке шақыратуғын Конституциямызға, қәлеген жерде қысынбай жоқары көтере алатуғын байрағымызға ҳәм мәнис-мағаналы сөз маржанларынан дүзилген гимнимизге ийемиз.

Усындай өз салтанатына ийе халық бахытлы халық. Усыларды жырлап атырған мен де бахытлыман!

Мен жас жигит болсам да сыртқы қалаларға шығып көргенмен. Бир сапары спорт жарысына барғанымда тисинен басқа жери шойын темирдей қара негрдиң мениң айтқан «Бозатаў»ыма қосылып ыңылдағанын көрип жағамды услағанман.

Бул кеңпейиллик шығар. Бәлким, бул сырттан келген мийманымызға нан-дузды усынғанымыздан шығар. Бәлким, бул қарақалпақ қосығының соншелли мағаналы, жағымлы болғанынан шығар.

Мен бул жерде Өзбекстан Қаҳарманы, Өзбекстан ҳәм Қарақалпақстан халық шайыры Ибрайым Юсуповтың мынандай қосық қатарларын келтирип өтпекшимен:

Сайра достым, әл ҳаўада пырпырлап,

Саз билан сәўбетсиз дәўран болды ма?

Сен көкте, мен жерде буншелли шырлап,

Сүймегенде оннан Ўатан болды ма!

Мен гейде Өзбекстан Қаҳарманы, халық шайыры Абдулла Ариповтың «Мен не ушын сүйемен Өзбекстанды» қосығын оқып отырып, бир ўақытлары «Қарақалпақстан» баспасында редактор болып ислеген атам Атажан Халмуратовтың айтқан гәплери есиме түседи. Оның айтыўына қарағанда Мәтен Сейтниязов Мюнхенге барып, Олимпиада ойынларында футбол жарысларын тамашалап отырғанында қараөзекли қарақалпақ жигитин ушыратып, сол адам ҳаққында «Ўатан гедайы» поэмасын жазған.

Бир сапары Нөкистен Шымбайға баратыр едим. Шофер хош кеўилли жигит болса керек, жолға түсиўден машинаның радиосын қосып, «Қарақалпақстан» радиоканалына қойып жиберди. Радиодан Ибрайым Юсуповтың өзине тән жыраў тәбиятлы қарлығыңқы даўыста оқыған «Шымбай» деген қосығы еситилер еди.

Сәлем саған, туўған жерим!

Көрсем шадлығыңды сениң,

Еркелеткен ел-жайымсаң,

Лаўазымлы Шымбайымсаң.

Жолаўшылардың көбиси буйығып тыңлап отырса да, лекин, бул жағымлы ҳаўаз артта бирин-бири қумырыдай ийискеп отырған жас қыз бенен жигитке жақпады.

—Яшыуллы, буны өширип, магнитофоныңыздан рок музыкаларды қойыңыз-дә?

—Оныңдай нәрсем жоқ!—деди шофер жигит ашыўланып.

Мени ренжиткени, жаңағы жаслардың (арамызда усындай да жаслар ушырасып турады) сүйикли шайырымыз Ибрайым Юсуповты танымай, қаяқтағы түсиниксиз музыкаларды тыңлағысы келгени болды.

Бул Ўатан түсинигиниң кеңлиги соншелли, оны ҳеш ким, ҳеш қашан тәрийплеп берген емес. Бир сапары мениң қолыма публицист Атажан Халмуратовтың «Әмиўдәрья» журналында 1970-жыллардың басында жәрияланған «Бир қысым топырақ» гүрриңи түсип қалды. Гүрриңниң өзине тартатуғын жери қан майданында жан берип атырған жигиттиң қалтасынан бир қысым топырақтың шыққанлығы еди.

Бул—Ўатан деген!

Ўатан—жалғыз—Ўатан биреў! Мен буған шын кеўилден исенемен. Соның ушын бул абат ҳәм тыныш елди қәстерлеп, қәдирине жетип жасайық.

«Бүгин биз демократиялық процесслерди тереңлестириў, халықтың сиясий белсиндилигин арттырыў, пуқаралардың мәмлекетимиздиң сиясий ҳәм жәмийетлик турмысындағы әмелий қатнасы ҳаққында сөз етер екенбиз, әлбетте, мәлимлеме алыў еркинлигин тәмийинлемей, ғалаба хабар қуралларын адамлар өзиниң пикир ҳәм идеяларын, жүз берип атырған ўақыяларға өзлериниң мүнәсибетин ҳәм позициясын еркин билдиретуғын минберге ерисип болмайтуғынын жақсы билемиз.

Бәршеге мәлим, пуқаралардың мәлимлеме тараўындағы ҳуқық ҳәм еркинликлерин тәмийинлеў мәселеси инсанның мәлимлеме алыў, мәлимлемени ҳәм өзиниң жеке пикирин тарқатыў ҳуқықы ҳәм еркинлигин өзине жәмлеген болып, бул Өзбекстанда демократиялық жәмийет тийкарларын қурыўдың әҳмийетли шәрти, керек болса, тырнағы болып есапланады».

Ислам Кәримов

 

Архив

2017
Декабрь
ПнВтСрЧтПтСбВс
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031